Academica – cyfrowa wypożyczalnia Biblioteki Narodowej

logo

Kilka dni temu na zaproszenie Biblioteki Narodowej miałem przyjemność uczestniczyć w testach systemu Academica. Projekt jest wypożyczalnią cyfrową, której celem jest udostępnianie zbiorów Biblioteki Narodowej. Od razu śpieszę z wyjaśnieniami, że nie chodzi tu o kolejny system wypożyczalni międzybibliotecznej, za pomocą, którego możemy wypożyczać fizyczne egzemplarze książki z Biblioteki Narodowej przez sieć i odebrać w bibliotece na przykład w Lublinie. Academica opiera się bowiem na idei udostępniania cyfrowych egzemplarzy książek, które znajdują się w zasobach Biblioteki Narodowej. Zasadnicza koncepcja tak rozumianej wypożyczalni cyfrowej wykorzystywać będzie sieć bibliotek w całym kraju, które po zadaptowaniu systemu będą mogły udostępniać w obrębie swojej placówki elektroniczne wersje danej publikacji. Formuła ta dotyczy głównie egzemplarzy objętych prawem autorskim. Publikacje znajdujące się w domenie publicznej udostępniane będą w Academice każdemu kto zaloguje się do systemu z dowolnego urządzenia podłączonego do sieci. Dzięki temu użytkownik uzyskuje możliwość nie tylko dostępu do bogatych, otwartych zasobów, ale może także pobierać je na swój komputer lub inne urządzenia.

Pierwszym wrażeniem jakie narzuca się użytkownikowi Academici to prosty i intuicyjny interfejs. Nie sprawi on trudności nikomu kto kiedykolwiek wypożyczał książki wykorzystując Internet lub system komputerowy dowolnej biblioteki.

Interfejs systemu Academica

Na górze strony mamy sześć zakładek: Katalog, Czytaj, Rezerwacja, Biblioteki, Sugestie i Pomoc. Po kliknięciu pierwszej zakładki użytkownik uzyskuje możliwość przeszukiwania zbiorów Biblioteki Narodowej. W tym celu może wykorzystać wyszukiwarkę, umożliwiającą wyszukiwanie proste i zaawansowane. System pozwala również na wyszukiwanie pełnotekstowe, co znacznie ułatwia precyzyjne przeszukiwanie zasobów. Dodatkowo po lewej stronie wyświetla się szereg kategorii, które pozwalają na filtrowanie wyników wyszukiwania. Przykładowo możemy zaznaczyć, że interesują nas jedynie otwarte zasoby, wybrać wydawcę, język, a nawet rodzaj zasobu. Acadmica oprócz książek i czasopism udostępnia także ilustracje, fotografie, mapy itp.

Academica2

Kolejna zakładka pozwala zarezerwować daną publikację. Główną część ekranu stanowi tutaj kalendarz, na którym za pomocą kolorowych bloczków, możemy oznaczyć czas w którym chcemy uzyskać dostęp do danej książki. Academica działa w ten sposób, że zasoby objęte prawem autorskim są udostępniane tylko jednej osobie w określonym czasie. Rozwiązanie takie wymusza aktualny system prawa autorskiego.
Academica3

Użytkownik ma możliwość zarezerwowania sobie danej publikacji maksymalnie na 3 dni przez okres 2 tygodni. W tym czasie po zalogowaniu do systemu w danej bibliotece uzyskuje on wyłączny dostęp do cyfrowej wersji publikacji. Można tu również sprawdzić dostępność danej publikacji w interesującym użytkownika terminie. Oczywiście jeżeli dana publikacja nie została zarezerwowana możemy z niej korzystać od razu po zalogowaniu, bez konieczności rezerwacji.

Academica4

Zakładka Biblioteki wyświetla na mapie Google wszystkie biblioteki, w całym kraju, które korzystają z systemu Academica. Jest to bardzo wygodne rozwiązanie, które pozwala użytkownikowi wybrać najbliższą placówkę, w której uzyska dostęp do zarezerwowanego egzemplarza.

Ponieważ proces dygitalizacji zasobów Biblioteki Narodowej jest w toku, jeszcze nie wszystkie publikacje mają formę elektroniczną. Niemniej jednak twórcy systemu Academica dają użytkownikom możliwość wpływu na przyśpieszenie procesu dygitalizacji określonej pozycji. Dzięki zakładce Sugestie użytkownik może napisać, która książka powinna być zdygitalizowana w pierwszej kolejności. Jeżeli wpłynie kilka takich zapytań wówczas dana publikacja uzyskuje specjalny priorytet, dzięki czemu szybciej zostanie udostępniona w wersji elektronicznej  w systemie Academica.

Wypożyczalnia cyfrowa Academica jest systemem otwartym, który nie tylko będzie wykorzystywać zasoby zgromadzone w Bibliotece Narodowej, ale umożliwi również innym bibliotekom zamieszczanie i udostępnianie swoich cyfrowych zasobów.

Osobiście największe perspektywy rozwoju wypożyczalni Academica upatruje w systemie udostępniania najnowszych publikacji. Uzyskując dostęp do książek, które dopiero pojawiły się na rynku Academica może przyciągnąć naukowców i badaczy, którzy interesują się danym zagadnieniem. W ten sposób uzyskają oni dużo szerszy dostęp do publikacji i swobodnie będą mogli wykorzystywać w swojej pracy dowolne fragmenty danej publikacji. Cyfrowy system dystrybucji i rezerwacji pozwala uniknąć problemów z niedostępnością danego egzemplarza z czym często spotykamy się w tradycyjnych bibliotekach. Drugą ważną funkcjonalnością wypożyczalni cyfrowej Academica jest uzyskanie szerokiego dostępu do otwartych zasobów Biblioteki Narodowej. W ten sposób Acadmica staje się systemem otwierającym dostęp do cennych zbiorów i wpisuje się w propagowanie idei otwartego dostępu do zasobów kulturowych.

Academica zostanie uruchomiona już w listopadzie tego roku. Zachęcam wszystkich czytelników do korzystania z wypożyczalni.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *